Last Updated on ธันวาคม 26, 2025 by admin
แตนเบียนเป็นแมลงศัตรูธรรมชาติที่มีบทบาทสำคัญในการควบคุมแมลงศัตรูพืชในระบบเกษตร บทความนี้อธิบายตั้งแต่ความหมายและลักษณะของแตนเบียน วงจรชีวิต ประเภทของแตนเบียนตามระยะของศัตรูพืช กลยุทธ์การเบียน ประโยชน์และข้อจำกัด ตลอดจนแนวทางการใช้แตนเบียนในระบบจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน เพื่อให้เข้าใจและนำไปใช้ได้อย่างเหมาะสม
แตนเบียน คืออะไร
คือแมลงกลุ่มหนึ่งในพวกแตนขนาดเล็ก ที่ดำรงชีวิตแบบเบียน โดยเพศเมียจะวางไข่ลงในหรือบนตัวของ แมลงศัตรูพืช เมื่อตัวอ่อนฟักออกมา จะใช้เนื้อเยื่อหรืออวัยวะของศัตรูพืชเป็นอาหารจนเจริญเติบโตครบวงจร และทำให้ศัตรูพืชตายในที่สุด
ลักษณะเด่นของคือ ตัวอ่อนหนึ่งตัวมักใช้แมลงศัตรูพืชเพียงตัวเดียวตลอดการเจริญเติบโต แตกต่างจากแมลงตัวห้ำที่จับกินเหยื่อหลายตัว
ความแตกต่างระหว่าง แตนเบียน กับตัวห้ำ
- แตนเบียน
- ใช้ศัตรูพืชหนึ่งตัวต่อการเจริญเติบโตหนึ่งวงจร
- ทำให้ศัตรูพืชตายในตอนท้าย
- ควบคุมศัตรูพืชแบบค่อยเป็นค่อยไป
- ตัวห้ำ
- จับและกินเหยื่อหลายตัวตลอดชีวิต
- ลดจำนวนศัตรูพืชได้รวดเร็วกว่า
- ต้องการเหยื่ออย่างต่อเนื่อง
ลักษณะทั่วไปของแตนเบียน
- เป็นแมลงขนาดเล็กมาก ส่วนใหญ่ยาวไม่กี่มิลลิเมตร
- ลำตัวเรียวยาว สีดำ น้ำตาล หรือเหลืองปนดำ
- มีปีกใส เคลื่อนไหวว่องไว
- เพศเมียมีอวัยวะวางไข่ ใช้แทงเข้าไปในตัวเจ้าบ้าน
- ไม่เป็นอันตรายต่อคน ไม่ต่อย และไม่รบกวนมนุษย์
วงจรชีวิต
- การค้นหาแมลงศัตรูพืชเป้าหมาย
ตัวเมียใช้สัญญาณจากพืชที่ถูกทำลาย กลิ่นของศัตรูพืช หรือร่องรอยการกิน เพื่อค้นหาแมลงศัตรูพืชที่เหมาะสม - การวางไข่
วางไข่ลงในหรือบนศัตรูพืช ซึ่งอาจเป็นไข่ ตัวหนอน ดักแด้ หรือแมลงตัวเต็มวัย ขึ้นกับชนิดของแตนเบียน - ระยะตัวอ่อน
ตัวอ่อนฟักออกมาและเจริญเติบโตโดยใช้ร่างของศัตรูพืชเป็นแหล่งอาหาร ทำให้ศัตรูพืชอ่อนแรง หยุดกินอาหาร หรือหยุดพัฒนา - ระยะดักแด้และตัวเต็มวัย
เมื่อตัวอ่อนโตเต็มที่ จะเข้าดักแด้ และออกเป็นแตนเบียนตัวเต็มวัยรุ่นใหม่
ประเภทของแตนเบียนตามระยะของศัตรูพืช
แตนเบียนไข่
- วางไข่ในไข่ของแมลงศัตรูพืช
- ทำให้ไข่ไม่สามารถฟักเป็นศัตรูพืชได้
- เหมาะสำหรับการควบคุมเชิงป้องกัน
แตนเบียนหนอน
- วางไข่ในหรือบนตัวหนอนศัตรูพืช
- ทำให้หนอนหยุดกินและตายในที่สุด
- พบมากในพืชผักและไม้ผล
แตนเบียนดักแด้
- เข้าทำลายในระยะดักแด้
- ลดการเกิดแมลงศัตรูพืชระยะตัวเต็มวัย
แตนเบียนตัวเต็มวัย
- พบเฉพาะบางชนิด
- ใช้ควบคุมศัตรูพืชบางกลุ่มเท่านั้น
การแบ่งแตนเบียนตามกลยุทธ์การเบียน
เบียนในตัว และ เบียนนอกตัว
- เบียนในตัว ตัวอ่อนพัฒนาอยู่ภายในร่างศัตรูพืช
- เบียนนอกตัว ตัวอ่อนเกาะและกินอยู่ภายนอกร่างศัตรูพืช
ปล่อยให้ศัตรูพืชโตต่อ หรือทำให้หยุดพัฒนา
- บางชนิดปล่อยให้ศัตรูพืชยังเจริญเติบโตต่อได้ช่วงหนึ่ง
- บางชนิดทำให้ศัตรูพืชหยุดพัฒนาทันที
แบบเดี่ยว และ แบบรวมกลุ่ม
- แบบเดี่ยว: ตัวอ่อนหนึ่งตัวต่อศัตรูพืชหนึ่งตัว
- แบบรวมกลุ่ม: ตัวอ่อนหลายตัวเจริญในศัตรูพืชตัวเดียว
แตนเบียนซ้อน
- แตนเบียนที่ไปเบียนแตนเบียนชนิดอื่น
- อาจลดประสิทธิภาพการควบคุมศัตรูพืชในบางกรณี
ศัตรูพืชที่ควบคุมได้
- หนอนผีเสื้อศัตรูพืชผัก
- หนอนเจาะลำต้น
- เพลี้ยอ่อนและเพลี้ยแป้งบางชนิด
- แมลงศัตรูพืชในนาข้าวและพืชไร่
ประสิทธิภาพขึ้นกับความเหมาะสมระหว่างชนิดแตนเบียนและศัตรูพืชเป้าหมาย
ประโยชน์ในระบบเกษตร
- ลดการใช้สารกำจัดแมลง
- ลดปัญหาสารตกค้างในผลผลิต
- รักษาสมดุลของระบบนิเวศ
- สนับสนุนการเกษตรแบบยั่งยืน
- ลดต้นทุนการจัดการศัตรูพืชในระยะยาว
ข้อจำกัด
- ควบคุมศัตรูพืชได้ช้ากว่าสารเคมี
- ต้องเลือกชนิดให้ตรงกับศัตรูพืชเป้าหมาย
- ได้รับผลกระทบจากการใช้สารกำจัดแมลงแบบกว้าง
- ประสิทธิภาพขึ้นกับสภาพอากาศและสภาพแวดล้อมในแปลง
แนวทางการใช้จริงในระบบเกษตร
- สำรวจชนิดและระยะการระบาดของศัตรูพืชก่อนปล่อย
- ปล่อยแตนเบียนให้ตรงกับระยะของศัตรูพืชเป้าหมาย
- ปล่อยเป็นรอบตามช่วงการระบาด
- ลดหรือหลีกเลี่ยงการใช้สารเคมีที่กระทบศัตรูธรรมชาติ
- ส่งเสริมสภาพแวดล้อมในแปลงให้เหมาะต่อการอยู่รอดของแตนเบียน
คำถามที่พบบ่อย
แตนเบียนอันตรายต่อคนหรือไม่
ไม่อันตราย แตนเบียนมีขนาดเล็ก ไม่ต่อยคน และไม่รบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน
ปล่อยแตนเบียนแล้วศัตรูพืชไม่ลดทันทีเป็นเพราะอะไร
แตนเบียนต้องใช้เวลาในการค้นหาแมลงศัตรูพืชและครบวงจรชีวิต จึงไม่เห็นผลรวดเร็วเหมือนการใช้สารเคมี
อ่านบทความดีๆกันแล้ว
แล้วอย่าลืม แอดไลน์ มาเป็นเพื่อนกัน เพื่อให้ท่านไม่พลาดข่าวสารและโปรโมชั่นดีๆจากทางร้าน
